Landskap litigasi, timbang tara dan mediasi sedang berubah. Panduan ini merangkumi kemas kini paling penting kepada Akta Timbang Tara serta protokol mediasi mandatori yang baharu.
1. Timbang Tara: Revolusi 2025
Akta Timbang Tara (Pindaan) 2024 kini berkuat kuasa sepenuhnya, sekali gus membentuk semula kedudukan Malaysia sebagai hab timbang tara global.
Penghapusan “Champerty”: Pembiayaan Pihak Ketiga (Third-Party Funding – TPF)
Perubahan: Seksyen 46A–46I Akta Timbang Tara kini membenarkan Pembiayaan Pihak Ketiga (TPF). Ini memansuhkan larangan undang-undang biasa lama mengenai “maintenance dan champerty”.
Kesan Strategik: Perniagaan kecil dan individu yang mempunyai tuntutan bernilai tinggi tetapi kekurangan kecairan kewangan kini boleh bekerjasama dengan pembiaya luar.
Peraturan Pendedahan: Kewujudan perjanjian TPF dan identiti pembiaya mesti didedahkan kepada tribunal/mahkamah dalam tempoh 15 hari selepas perjanjian ditandatangani.
Peraturan AIAC 2026 & Peningkatan Fast-Track
Asian International Arbitration Centre (AIAC) telah melancarkan Suite Peraturan 2026, yang memperkenalkan:
Ambang Fast-Track: Had kewangan untuk prosedur dipercepatkan dinaikkan kepada USD 3 juta bagi kes antarabangsa dan RM 2 juta bagi kes domestik. Pertikaian ini biasanya diselesaikan dalam tempoh 6 bulan.
Mahkamah Timbang Tara AIAC: Semua draf anugerah timbang tara (kecuali yang bersifat kecemasan) kini menjalani “Semakan Teknikal” oleh Mahkamah Timbang Tara AIAC yang baharu bagi memastikan kualiti dan kebolehkuatkuasaan.
Anugerah Digital: Penimbang tara kini dibenarkan secara jelas menggunakan tandatangan digital di bawah Akta Tandatangan Digital 1997.
2. Mediasi: “Kuasa Baharu” Perjanjian Penyelesaian
Rang Undang-Undang Perjanjian Penyelesaian Antarabangsa 2025
Dibentangkan di Dewan Rakyat pada Disember 2025, rang undang-undang ini melaksanakan Konvensyen Singapura mengenai Mediasi.
Penguatkuasaan Terus: Setelah diluluskan, perjanjian penyelesaian antarabangsa yang dicapai melalui mediasi boleh direkodkan oleh Mahkamah Tinggi Malaysia dan dikuatkuasakan seperti penghakiman mahkamah.
Kesan kepada Perniagaan: Ini menghapuskan keperluan untuk memfailkan tindakan undang-undang bagi menguatkuasakan kontrak sekiranya penyelesaian dilanggar merentasi sempadan.
Mediasi Mandatori Berkaitan Mahkamah
Di bawah arahan terkini Ketua Hakim Negara, mediasi bukan lagi sekadar “digalakkan”—ia kini menjadi standard sebelum perbicaraan.
Mediasi Dahulu: Hakim kini secara aktif menggalakkan mediasi dalam hampir semua pertikaian sivil sebelum tarikh perbicaraan ditetapkan.
Perkhidmatan Percuma: Mediasi yang dikendalikan oleh Hakim atau Pendaftar di Istana Kehakiman kekal sebagai perkhidmatan percuma kepada pihak yang berlitigasi.
3. Teknologi & AI di Mahkamah
Transkrip Masa Nyata (Kemas Kini 2025)
Mahkamah Tinggi dan Mahkamah Perusahaan telah menaik taraf sistem rakaman digital yang menyediakan transkrip masa nyata di skrin. Ini secara efektif mengurangkan tempoh perbicaraan sebanyak 30% kerana hakim tidak lagi perlu mencatat nota secara manual.
Tadbir Urus AI dalam Amalan Undang-Undang
Walaupun Malaysia belum meluluskan undang-undang khusus berkaitan AI, Pejabat AI Nasional (NAIO) serta Garis Panduan Tadbir Urus & Etika AI 2024 menetapkan bahawa walaupun AI boleh membantu dalam penyelidikan undang-undang, penaakulan undang-undang akhir mesti kekal berpusatkan manusia bagi mengelakkan kecuaian profesional.
4. Preseden Kehakiman Penting (2025)
“Pintu Ajar”: Rayuan terhadap Permohonan Membatalkan Kes
(MT Ventures lwn QM Print)
Dalam keputusan penting Mahkamah Persekutuan pada September 2025, Seksyen 68(1)(f) Akta Mahkamah Kehakiman diperjelaskan:
Peraturan: Biasanya, anda tidak boleh membuat rayuan jika Mahkamah Tinggi enggan membatalkan (strike out) sesuatu kes.
Pengecualian: Mahkamah Persekutuan memutuskan bahawa jika permohonan pembatalan kes berasaskan isu undang-undang semata-mata (contohnya tempoh had, res judicata, atau ketiadaan sebab tindakan) yang boleh menamatkan kes tanpa memerlukan keterangan lisan, keputusan tersebut boleh dirayu.
Kepentingannya: Ini mengelakkan pihak-pihak daripada terpaksa melalui perbicaraan bertahun-tahun apabila kes tersebut sebenarnya sudah “mati dari segi undang-undang” sejak awal.
5. Ringkasan: Memilih Laluan Anda
| Ciri | Litigasi (Mahkamah) | Timbang Tara | Mediasi |
|---|---|---|---|
| Kerahsiaan | Awam | Peribadi | Sangat Peribadi |
| Tempoh Penyelesaian | 18–24 Bulan | 6–12 Bulan | 1–2 Bulan |
| Pembiayaan Pihak Ketiga | Kebiasaannya Tidak Dibenarkan | Dibenarkan (2025) | Dibenarkan |
| Penguatkuasaan | Kuat (Tempatan) | Global (170+ negara) | Global (di bawah Rang Undang-Undang 2025) |
Penafian: Panduan ini disediakan untuk tujuan maklumat sahaja dan tidak merupakan nasihat undang-undang rasmi.
Panduan ini memberikan gambaran keseluruhan terkini tentang proses perceraian, yang disesuaikan untuk mereka yang mencari kejelasan dalam masa yang tidak menentu.
